बजारमा चर्चा छ कि प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) नेतृत्वको सरकारले २४ घण्टाभित्रै सवारीचालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) उपलब्ध गराउने व्यवस्था लागू गरेको छ। अर्थात्, सेवाग्राहीले ट्रायल पास गरेको भोलिपल्टै लाइसेन्स पाउने भनिएको छ।
रास्वपा सरकार गठन भएलगत्तै यस्तो द्रुत सेवा कसरी सम्भव भयो? अघिल्ला सरकारले किन यस्तो गर्न सकेनन्? पहिले ट्रायल पास गरेपछि नवीकरणको समयसम्म पनि लाइसेन्स नपाउने समस्या किन थियो? यस्ता प्रश्नहरू सर्वत्र उठिरहेका छन्।
तर वास्तविकता बजारमा फैलिएको चर्चाजस्तो सरल छैन। यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार २४ घण्टाभित्र लाइसेन्स छपाइ गरेर दिने व्यवस्था कुनै जादुको छडीजस्तो तुरुन्त लागू भएको होइन।
द्रुत सेवाका मुख्य दुई आधार
लाइसेन्स छपाइ र वितरणलाई तीव्र बनाउन दुई प्रमुख कारणले काम गरेका छन्:
चिप्सबिनाको क्यूआर कोडसहितको स्मार्ट कार्ड
छपाइ जिम्मेवारीको स्थानान्तरण
पहिले प्रयोग हुँदै आएको चिप्सयुक्त स्मार्ट कार्डको सट्टा अहिले क्यूआर कोडयुक्त स्मार्ट कार्ड प्रयोगमा ल्याइएको छ। यसले लागत घटाउने, छिटो छपाइ गर्न सकिने र परीक्षण गर्न सजिलो हुने फाइदा दिएको छ।
यातायात व्यवस्था विभागका आईटी निर्देशक केशव खतिवडाका अनुसार क्यूआर कोडयुक्त स्मार्ट लाइसेन्स विश्वका धेरै देशहरूमा प्रयोगमा छन्। यसबाट लाइसेन्सधारकको विवरण तुरुन्तै जाँच गर्न सकिन्छ र खर्च पनि कम लाग्छ।
क्यूआर लाइसेन्स स्थायी हो
क्यूआर कोडसहितको लाइसेन्स अस्थायी नभई पूर्ण रूपमा स्मार्ट र स्थायी कार्ड हो। यो हार्ड कार्डमै छापिन्छ र यसको वैधता अवधि १० वर्षको हुन्छ।
सरकारले १४ साउन २०८२ देखि लाइसेन्स नवीकरण अवधि ५ वर्षबाट बढाएर १० वर्ष बनाएको छ, जसले सेवाग्राहीको झन्झट घटाएको छ।
१० महिनाअघि सुरु भएको प्रक्रिया
क्यूआर कोडयुक्त लाइसेन्स लागू गर्ने निर्णय एकैचोटि गरिएको होइन। करिब १० महिनाअघि नै यसका लागि प्रक्रिया सुरु भएको थियो।
सरकारले सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयअन्तर्गतको सुरक्षण मुद्रण केन्द्रलाई लाइसेन्स छपाइको जिम्मा दिएको छ।
पहिलो सम्झौता (८ जेठ २०८२): आवश्यक प्रणाली विकास र तयारी
दोस्रो सम्झौता (१२ कात्तिक २०८२): तीन महिनामा १२ लाख कार्ड छपाइ
तेस्रो सम्झौता (४ वैशाख २०८३): बाँकी कार्ड छपाइ पूरा गर्ने लक्ष्य
हालसम्म करिब ८ लाख कार्ड छापिइसकेका छन् भने बाँकी कार्डहरू आउँदो असार मसान्तसम्म छापिसक्ने लक्ष्य छ।
अब के हुन्छ?
आउँदो आर्थिक वर्षदेखि लाइसेन्स छपाइमा कुनै बाँकी (ब्याकलोग) रहने छैन। नयाँ आवेदन तथा नवीकरणका लाइसेन्सहरू २४ घण्टाभित्र छाप्न सकिने व्यवस्था हुनेछ।
तर, छपाइ छिटो भए पनि वितरण प्रक्रियामा भने केही समय लाग्न सक्छ, किनकि लाइसेन्स सम्बन्धित यातायात कार्यालयमार्फत सेवाग्राहीसम्म पुग्नुपर्छ।
लाइसेन्स २४ घण्टाभित्र पाइने व्यवस्था अचानक आएको होइन।
प्रविधिमा परिवर्तन (चिप्सबाट क्यूआरमा)
सरकारी मुद्रण प्रणालीको प्रयोग
दीर्घकालीन योजना र चरणबद्ध सम्झौता
यी सबै कारणले अहिले द्रुत सेवा सम्भव भएको हो।
