काठमाडौँ, । पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीलाई नेकपा एमालेको सक्रिय राजनीतिमा फर्कन नदिने पार्टीको निर्णयले अहिलेको राजनीतिक वृत्तमा गहिरो बहस चर्किएको छ। मंगलबार राति सम्पन्न दुईदिने केन्द्रीय कमिटी बैठकले संविधानको हवाला दिँदै भण्डारीको पार्टी सदस्यता खारेज गर्ने निर्णय गरेको हो।
एमालेको निष्कर्ष अनुसार, राष्ट्रपतिको गरिमा र जिम्मेवारीले उनलाई पुनः दलको नेताका रूपमा फर्किन असम्भव बनाउँछ। संविधानको धारा ६१ र २६७ को सन्दर्भ दिँदै एमालेले राष्ट्रपतिको भूमिकालाई “संविधानको संरक्षक र सेनाको परमाधिपति” भनेर व्याख्या गरेको छ।
८ वटा आधारसहित रोक
एमालेले भण्डारीलाई सक्रिय राजनीतिबाट रोक्नका लागि ८ वटा आधार प्रस्तुत गरेको छ। पार्टीको भनाइमा, “राष्ट्रको अभिभावक, साझा व्यक्तित्व र गणतन्त्रको प्रतीक” भइसकेको व्यक्तिले कुनै दलको नेताका रूपमा फर्किनु नै संविधानको मर्मविपरीत हुने तर्क गरिएको छ।
तर यो निर्णय पार्टीभित्रै विवादास्पद बन्दै गएको छ। उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डे, युवराज ज्ञवाली र स्थायी कमिटी सदस्य कर्ण थापाले फरक मत राखेका छन्।
राजनीतिक हस्तक्षेप कि लोकतान्त्रिक मर्म?
विद्या भण्डारीले यसबारे हालसम्म कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया दिएकी छैनन्। तर विश्लेषकहरूका अनुसार, एमालेको यो निर्णय पार्टीभित्रको सत्ता सन्तुलनसँग गहिरो सम्बन्ध राख्छ। राजनीतिक विश्लेषक सुवोध प्याकुरेलले यसलाई “महेन्द्र शैली” को निरन्तरता भन्दै आलोचना गरेका छन्।
उनको विश्लेषणमा, भण्डारीले एमालेलाई नफुटाई “जबजको विचारलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने समानान्तर अभियान” सुरु गर्न सक्छिन्। वरिष्ठ पत्रकार तीर्थ कोइरालाको भनाइमा, भण्डारीले नयाँ दल गठन गर्ने सम्भावना उच्च देखिन्छ, किनभने अर्को पार्टीमा जाने उनको व्यक्तित्वसँग मेल खाँदैन।
नयाँ शिराबाट लडाइँ सुरु हुने संकेत
भण्डारी निकट नेताहरू कर्ण थापा र दीपक निरौलाले “नयाँ शिराबाट स्वाभिमान र स्वतन्त्रताको लडाइँ” सुरु गर्नुपर्ने बताएका छन्। थापाले एमालेलाई भित्रैबाट जबजको मूल्य पुनःस्थापना गर्न विवेकशील कार्यकर्ताले उठ्नुपर्ने बेला आएको बताएका छन्।
शंकर पोखरेलको प्रस्टोक्ति
पार्टी महासचिव शंकर पोखरेलका अनुसार, भण्डारीको आगमनले पार्टीलाई फाइदा हुन्थ्यो। तर यस्तो प्रवृत्तिले “लोकतान्त्रिक मूल्यमा चोट पुर्याउने” तर्क गर्दै उनले भण्डारीलाई रोकिएको स्पष्ट पारेका छन्।
उनले भने, “विद्या भण्डारी एमाले राजनीतिमा आउँदा पार्टी बलियो हुन्थ्यो, तर हामीले लोकतन्त्रको मर्मका कारण यस्तो निर्णय गरेका हौं।”
निष्कर्ष : अब के हुन्छ?
एमालेको निर्णयले तत्कालका लागि विद्या भण्डारीको पुनरागमनमा ब्रेक लगाएको देखिए पनि आगामी दिनमा उनले स्वतन्त्र अभियान, नयाँ दल वा वैचारिक सशक्तिकरण मार्फत फर्कने संकेत देखिएको छ।
अबको राजनीतिक मोड विद्या भण्डारीका निर्णय र एमालेको आगामी चालले तय गर्नेछ।
